Bij elke onderneming wordt Shri Ganesh, die de bron van hoop en geluk is, door de Hindu’s als eerste vereerd. Hij wordt gezien als degene die alle hindernissen uit de weg ruimt. Vandaar dat Zijn verschijningsdag wordt gevierd en wel op de vierde dag (chaturthi) van de maand bhadon (augustus/september), tijdens de donkere maandhelft (krishnapaksha). Op de vierde dag wordt Hij speciaal vereerd. Zijn Murti’s komen in vele landen voor en genieten daardoor veel bekendheid.
Bij de geboorte geven sommige ouders aan hun zoon de naam van Shri Ganesh, met de bedoeling dat de familie in de komende generaties zal blijven groeien en bloeien.
Het bijzondere aan Shri Ganesh is dat Hij noch volledig mens noch volledig dier is. Hij is met Zijn menselijke romp en Zijn olifantenhoofd, een symbool van eenheid van onze levende wereld. Hij symboliseert “Aum”, het universum. Volgens de Hindu mythologie is Shri Ganesh de geliefde Zoon van Shri Shiv en Parvati Ma.
Het meest gangbare verhaal over Zijn schepping is dat Hij uit het stof van Parvati Mata’s Eigen huid voortkwam en door Haar als Zoon behandeld werd. Hierom wordt in India tijdens Ganesh Chaturthi een lemen Murti van Hem gemaakt en aan het einde van dit feest wordt dit in water ondergedompeld waar Hij met Moeder Aarde herenigd wordt. Het verhaal zegt dat Parvati Mata Haar Zoon bewapende en vroeg Haar privacy te beschermen. Toen Shivji naar Parvati Ma wilde gaan, verhinderde Ganeshji dat. Shivji werd boos op Hem, er brak een hevig gevecht uit tussen Hen, waarbij Shivji op een gegeven moment Ganesh Bhagvaan onthoofdde.
Toen Parvati Mata dat hoorde ontstak Zij in woede. Omdat Shivji de vernietigende kracht van Zijn Gemalin kende, smeekte Hij Haar om kalm te blijven en zodoende het universum van vernietiging te vrijwaren. Parvati Ma wilde echter alleen maar vrede met Hem sluiten als Hij Shri Ganesh weer tot leven zou brengen. Shivji beloofde dat en ging op zoek naar een nieuw hoofd voor Shri Ganesh. Terwijl Shivji naar het noorden reisde, stuitte Hij op een olifant en plaatste hij het hoofd daarvan op Ganesh Bhagvaans romp. Zo kwam Ganeshji weer tot leven. Parvati Ma vereerde Haar Zoon en garandeerde Hem alle bovennatuurlijke krachten. Zij noemde Hem Ganesh.
Uit het volgende mystieke verhaal blijkt waarom Shri Ganesh bij elke puja als eerste vereerd wordt. Op een dag kwamen de Devta’s zoals Indra Dev, Varun Dev enzovoorts bij Bhagvaan Brahma bijeen. Ganeshji was er ook bij. Alle Devta’s vroegen aan Bhagvaan Brahma: “Wie van ons mag als eerste vereerd worden?” Bhagvaan zei: “Jullie allen zijn op Jullie Eigen post even belangrijk en we kunnen geen schakel missen.” Aangezien de Devta’s bleven aandringen en een antwoord van Hem verlangden, moesten ze zeven maal een parikrama (rondgang) om de aarde op hun Eigen vaahan (voertuig) maken; wie het snelst terug was, zou die eer ten deel vallen. Allen vertrokken vol goede moed, maar de dikke Ganeshji, die een muis als voertuig had, zag het niet zitten. Hij bedacht iets. Hij schreef de naam van God op de grond en liep zeven maal eromheen. Ganeshji toonde hiermee Zijn intelligentie. Brahma Bhagvaan verklaarde dat Ganeshji als eerste de rondgangen had volbracht en verklaarde Hem tot winnaar. Vandaar dat Hij, Shri Ganesh, als eerste wordt vereerd als degene die hindernissen wegneemt (Vighneshvar). Shivji noemde Hem Vinayak (leider) en Ganapati (Heer van de gana’s – halfgoden). Sindsdien wordt Hij beschouwd als de God van de wijsheid, literatuur en voorspoed in zaken en geluk.
Ook iconografisch gezien is Zijn beeld een wonder. Zijn olifantenbeeld symboliseert een groot verstand dat alle gedachten absorbeert. Zijn grote oren stellen Hem in staat om alles te horen. Door zijn kleine ogen kan Hij zich goed concentreren en goed en kwaad van elkaar onderscheiden. Zijn dikke buik kan alles, zonder enig voorbehoud, verteren.
Hij heeft vier armen. De vier armen symboliseren de vier windstreken. Hij is de Heer van alle windstreken. Zijn olifantenhoofd mist een slagtand, die Hij in één van Zijn handen draagt. In Zijn andere hand draagt Hij een parshu (bijl). In Zijn twee overige handen houdt hij een ankush (prikstok) en een vrucht vast.
Zo beschermt Hij Zijn bhakts (volgelingen), zegent Hij hen en verzekert Hij hen van succes. Evenals Hanumanji draagt Hij altijd een rode stip (tilak) op Zijn voorhoofd. Zijn voertuig is een muis – het symbool van snelheid – die als Zijn vertegenwoordiger de taak heeft om in geval van nood vlug in een klein hol te kruipen.
Shri Ganesh is bekend vanaf de Indusbeschaving tot heden toe. In al deze tijden heeft Hij als bron van hoop en geluk de mensen geïnspireerd. Ganeshji gaf ook het schrift aan de mensheid en heeft het grootste epos Mahabharat geschreven. De wijze dichter Maharishi Vyas was het, die aan de mensheid dit epos schonk en de Mahabharat in zijn geest had gedacht. Maharishi Vyas zocht een middel om het heilige verhaal te delen aan de wereld. Op advies van Bhagvaan Brahma moest Maharishi Vyas Ganesh Bhagvaan aanbidden. Dat deed hij met alle respect en verzocht Hem om Zijn hulp: “Heer Ganesh, ik zal U het verhaal van de Mahabharat dicteren en ik verzoek U het te willen vastleggen op papier.” “Goed”, zei Shri Ganesh, “maar Mijn pen mag Ik nooit stilhouden terwijl Ik schrijf.” Maharishi Vyas ging ermee akkoord, maar stelde toch één voorwaarde: “U moet de betekenis van elke strofe eerst Zelf begrijpen voordat U die neerschrijft.” Ganeshji glimlachte, nam de voorwaarde aan en Ze gingen tegenover elkaar zitten. Maharishi Vyas begon het verhaal van de Mahabharat te dicteren. Af en toe schiep hij een ingewikkelde strofe zodat Shri Ganesh even met schrijven moest ophouden om de betekenis ervan te snappen en Maharishi Vyas maakte dan van de pauze gebruik om in zijn geest gauw meer nieuwe strofen samen te stellen. Aldus werd dit epos door Shri Ganesh opgeschreven, zoals het Hem door de wijze dichter werd gedicteerd. Dit feest valt elk jaar drie dagen voor Shri Krishna Janamashtami. Tweemaal per maand valt Ganesh Chaturthi, zowel in de donkere als in de lichte maandhelft. Die van de maand bhadon wordt altijd gevierd.
Bron: De vijf juwelen van het Hindoeïsme deel 2 Hindoefeestdagen door Pt. B. Patandin
