holika-dahanHolika Dahan vindt plaats aan de vooravond van Holi, wanneer het volle maan is op de laatste dag van de maand Phagun (vedische kalender) welke valt in februari-maart. Deze dag wordt ook wel ‘Chhoti Holi’ genoemd en herinnert ons eraan dat de koude dagen van de winter voorbij zijn en het prachtige seizoen van de lente, waarin alles opbloeit en iedereen vol vreugde is, is begonnen.

Prahlad & Holika
De oorsprong van Holika Dahan is terug te vinden in de Vishnu Puran. Lang geleden was er een machtige demonenkoning Hiranyakashipu, die Vishnu Bhagvaan als zijn vijand zag omdat Bhagvaan zijn broer Hiranyakshaa had gedood. Hiranyakashipu beschouwde zichzelf als God en eiste dat iedereen hem zou aanbidden.

Zijn zoon Prahlad echter vereerde alleen Vishnu Bhagvaan en dit maakte zijn vader erg kwaad. Hiranyakashipu deed veel moeite om ervoor te zorgen dat Prahlad Vishnu Bhagvaan zou vergeten en hem zou aanbidden, maar niets hielp. Daarom wilde hij van zijn zoon af. Vele pogingen werden gedaan om Prahlad te doden, maar steeds was Vishnu Bhagvaan er om hem te beschermen. Toen riep Hiranyakashipu de hulp in van zijn zus Holika, die een gave had gekregen van Brahma Bhagvaan dat zij niet verband kon worden door vuur. Daarom wilde Hiranyakashipu dat Holika met Prahlad in een brandend vuur zou gaan zitten. Tot ieders verbazing was Holika degene die verbrandde, terwijl Prahlad ongeschonden bleef.

Het is om deze reden dat elk jaar Holika Dahan plaatsvindt. Deze dag staat dus symbool voor de overwinning van het goede op het kwade, van Dharm op adharm en het laat ons ook zien dat oprechte toewijding aan Bhagvaan zorgt dat Hij ons beschermt.

Putana
Soms wordt op de dag voor Holi een beeld van Putana verbrand. Putana is de demoon wiens hulp Kansa, de mama (moeders broer) van Krishna Bhagvaan, had ingeroepen om Hem te doden. Zij moest Bhagvaan voeden met giftige melk, maar Bhagvaan zorgde ervoor dat juist Putana aan haar eind kwam.

Vasant Panchami
Op Vasant Panchami wordt er een plantje geplant en tot aan Holika Dahan worden strohalmen, takjes en ander brandbaar materiaal toegevoegd dat dient als brandstapel. Dit plantje symboliseert Prahlad die staat voor devotie, onschuld en de toekomst.

De Verbranding
holika
Na een offer dat uitgevoerd wordt door een Pandit wordt het plantje weggehaald en vervolgens wordt de stapel in brand gestoken. Dan beginnen speciale muziekgroepen met de Chautaal waarbij zij liederen over Holi of Shri Ram Bhagvaan en Shri Krishna Bhagvaan zingen. Al zingend loopt men rond de brandstapel en om de vernietiging van het kwaad te vieren.

De dag na Holika Dahan is het eigenlijke Holi feest, de dag waarop er met kleuren wordt gespeeld. In ochtend komen de mensen bij elkaar op de plek waar de Holika is verbrand. Na een gebed onder leiding van een Pandit wordt het as verzameld en als tilak op het voorhoofd aangebracht, waarna men met de viering van Holi kan beginnen.

Symboliek en Filosofie
Het hooi en dorre stakken staat voor het oude en vervallen. Prahlad staat voor het nieuwe, devotie, onschuld en essentie. Voor de overleving van de Sanatan Dharm (Het Hindoeïsme) is het nodig om de ware essentie te redden van het vergankelijke en illusie. Omdat het vuur het Goddelijke symboliseert is het ook het vuur dat alles zal zuiveren. Ook in de persoonlijke zin wordt men geïnspireerd om het oude en negatieve van onze gedachten, ervaringen en gevoelens mee te laten vernietigen en te laten in het verleden zodat men vrij een start kan maken met een nieuw begin.

Praktisch
Noord India kent meerdere seizoenen waaronder ook de herfst en de winter. Tijdens deze twee seizoenen ontstaat er veel vuil in de vorm van dorre bladeren, takken. Omdat hygiëne in de Vedische cultuur belangrijk is, worden al deze bladeren in een dorp bijeen gebracht om te verbranden wanneer de lente begint.