Op 21 maart 2019 vieren wij het Holifeest.

Toen ik gisteren 17 maart aan dit artikel begon zonden de meeste Tv zenders bijna de hele dag herdenkingsbijeenkomsten uit van de vreselijke aanslag enkele dagen daarvoor in Christchurch-Australie. 

Vandaag, 18 maart,  nu ik veder ga, en de indringende herdenkingsbeelden nog heel scherp op mijn netvlies staan gegrift, komen daar  nieuwe ook gruwelijke beelden bij;  van die van de aanslag van vandaag in Utrecht.   

Hoe wrang is de discrepantie in overtuiging van de daders die hen die anders zijn afwijzen en daarvoor zelfs bereid zijn te moorden en het Holifeest dat de mens oproept tot viering van de diversiteit in de schepping.

Het feest van Ontmoeting

Holi, het feest van kleur, diversiteit, bloei en van uitbundigheid; maar vooral van ontmoeting en samen feesten. In landen zoals India en Suriname trekken zingende en dansende mensen de hele buurt door.  Telkens als ze een wijk  ingaan sluiten  nieuwe mensen zich aan bij de groep. Ze gaan van huis tot huis om mensen die ziek zijn of moeilijk ter been op te vrolijken. Het gezamenlijk vieren en delen is de belangrijkste kenmerk van het Holifeest. 

Het Nieuwe Begin

Holi wordt aan het begin van de lente gevierd. Als na een lange koude periode  de zon weer schijnt en de planten weer knopjes en bloesems krijgen en gaan bloeien, raakt dat ons van binnen; het maakt ons vrolijk. De natuur krijgt weer kleur en dat appelleert aan ons gevoel voor schoonheid.  De zon die langer en sterker schijnt maakt de mensen vrolijker en “warmer” jegens elkaar. 

Het nieuwe begin in de natuur is een oproep aan de mens om ook opnieuw te beginnen. Immers tijdens de koude donkere dagen van de winter hebben we kunnen nadenken over het leven. En net als de natuur aan het begin van de lente dat doet, beginnen wij mensen nu ook opnieuw. Met een leven dat uitgaat van een positieve leefhouding; maar ook van aanvaarding van en respect voor de ander.

Een Oproep tot Transformatie

Maanden voor de Holidag aanbreekt, verzamelen mensen uit de buurt dorre takken die op een vooraf vastgestelde plek worden opgehoopt. Op de vooravond voor de Holidag wordt deze stapel onder het zingen van mantra’s verbrandt.
De volgende dag, dit is de Holidag bestrooien de mensen zichzelf en anderen met de ontstane as. Het strooien van de as op elkaar, sommige zetten er met dit as een streepje op het voorhoofd, is  een oproep tot transformatie, naar het goede. 

Deze brandstapel verwijst naar onze negatieve emoties (jaloezie, boosheid, hebzucht, etc.) en egoisme. Die stapelen zich in de loop der tijd in ons op en maken ons geestelijk en lichamelijk ziek. Door er zich bewust van te worden en ze te verbranden net als de brandstapel, maken we onszelf vrij voor het goede. Daarom wordt Holi ook gezien als het feest van vergeving. Ruzies en spanningen en andere ongenoegens worden op de Holidag uitgesproken. En wordt vergeven en vergeten. Daarom is Holi bij uitstek een familiefeest. Nadat eventuele ongenoegens zijn besproken, wordt er uitgebreid gefeest, gezongen en bestrooien we elkaar met gekleurd water of gekleurd poeder.

Holispelen

De meest opvallende vorm van viering van het Holifeest zijn de z.g  Holispelen. Vooral onder jongeren is deze vorm van vieren populair. Ze bestrooien elkaar met gekleurd poeder of besprenkelen elkaar gekleurd water. Telkens als je iemand tegenkomt is het bestrooien met kleuren, het eerste wat je doet. En als ze willen vluchten gaan we ze achterna. In Nederland zie je dat vaak op schoolpleinen en op het Transvaalplein in Den Haag. Het is pas goed als je vriend, familie of buren onder een dikke laag gekleurd poeder of water zit. Want dat geeft de maat aan van hoe je Holi hebt gevierd.

Ons lichaam bestaat voor 70 tot 80 % uit water. Water staat symbool voor het leven. Als je op iemand water sprenkelt, dan geef je daarmee uitdrukking aan de volgende intentie: 

“met het dit water wens ik jou het leven toe”;  (bedoeld wordt: het natuurlijk leven nl. : gezond en goed)

Besprenkel je de persoon met gekleurd water zoals we dat met Holi doen, dan zeg je eigenlijk: met dit water wens ik je een kleurrijk leven toe. Doe je dat met rood water, dan zeg je in feite: “ik wens je een vitaal en energiek leven toe”. Met groen water : “ ik wens je  een welvarend leven toe. Geel of oranje water staat voor een spiritueel leven.

Met het gebruik van elkaar bestrooien en besprenkelen met kleuren wil het Holifeest benadrukken dat kleur bij ons hoort. Dat kleur het leven schoonheid geeft en dat het de omgeving mooi maakt. Het geeft aan dat de schepping met de samenleving als onderdeel ervan divers en veelkleurig is.  Dat de ene kleur de andere compleet maakt. En dat die veelkleurigheid bij de schepping hoort als een natuurlijk kenmerk ervan. 

Natuurlijke Diversiteit

Onderscheid maken op basis van verschil in kleur, is iets wat de Holi-gedachte afwijst. Want daarmee ontken je de natuurlijke diversiteit als bijdrage aan de heelheid van de schepping. 

Wat Holi ons ook vertelt is dat de verschillende kleuren in de schepping, hun oorsprong vinden in kleurloosheid of wit licht. Net als bij licht worden de kleuren die het licht in zich draagt zichtbaar door bijv. breking van het licht.

Breng je alle kleuren samen, door bijv. terugkaatsing dan verdwijnen de kleuren en ontstaat er kleurloosheid of wit licht. De uiteindelijke oorsprong van de mens en van alle andere schepselen is God. De bron die kleurloos is, maar wel alle kleuren in zich herbergt. Als het leven zich vanuit het Goddelijke beginsel manifesteert, krijgt het kleur. Om tenslotte weer op te gaan in het Goddelijke of kleurloosheid.

Het Holifeest benadrukt ook het gelijkwaardigheidsbeginsel. Op die dag is het toegestaan dat eenieder elkaar met gekleurd water of poeder bestrooit. Ongeacht of je groot klein, rijk arm baas of knecht bent.  Op Holidag is een ieder gelijkwaardig aan elkaar. Een besef dat op nadrukkelijke wijze in het Holispel tot uitdrukking komt. Het spel waarin eenieder zich verbonden weet met de ander. Het spel van spontaniteit en uitzinnigheid, dat het kind in de volwassene tot leven brengt en zoals het oudste Hindoegeschrift dat verwoord: “de wereld tot een grote familie maakt”.

Shubh Holi!

Chander Mathura